محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
114
خلاصة الحكمة ( فارسى )
گردد از زعفران صداع پس از براى چنان كسى زعفران را كمتر بايد كرد و يا مطلق حذف بايد نمود . « 1 » بخورات / بخور بخورات : دوا را نامند كه بر آتش نهند و دود آن را استعمال نمايند و يا در آب بپزند و بخار آن را بگيرند . و فرق ميان تبخير و تدخين آن است كه در تبخير اجزاى مائى و هوايى و نارى از جسم منفصل شوند و تدخين آن كه از هم جدا و منفصل نگردند ، بلكه همان اجزاى نارى و هوايى جدا گردند ؛ زيرا كه اكثر استعمال آن يابس است كه بر آتش انداخته ، دخان و دود آن را مىگيرند به خلاف بخار كه در آب جوش داده ، بخار آن را مىگيرند و اطبا عموماً گاه بر يكديگر اطلاق مىنمايند . « 2 » بيهوشى دارو بيهوشى دارو : بدانكه آن را به عربى دواى مرقد و دواى مسبت نامند ، يعنى دوايى كه موجب خواب بسيار سنگين طبيعى و خواب سنگين غير طبيعى گردد و اين بيهوشى دارو نافع است از جهت شخصى كه خواسته باشند كه عضوى از اعضاى فاسد او را قطع كنند يا جراحتى را كه بشكافند يا سل و يا بط شريان كنند و امثال اينها وقتى كه او را در هوشيارى برداشت آن نباشد . صنعت آن : افيون كازرُونى ، بزر البنج سفيد ، بيخ لفاح ، چَرس خالص بريان كرده ، زعفران ، اجزا متساوى ؛ كوفته ، بيخته به آب جوز ماثل ، خمير كرده ، سه روز زير برگ گردكان گذارند ، پس آن را در سايه خشك كرده باز بسايند . مقدار شربت : و هر شخصى را كه موافق مزاج و قوت و ضعف و اعتياد به مغير و عدم اعتياد ، نهايت تا يك دانگ بخورانند . « 3 »
--> ( 1 ) . محمد حسين عقيلى خراسانى ؛ مجمع الجوامع ( قرابادين كبير ) ، ج 2 ، ص 260 . ( 2 ) . همان ، ج 1 ، ص 545 . ( 3 ) . همان ، ج 1 ، ص 351 .